Pa'usi'i 'o e Longa'i Fanau

Ko e pa’usi’i mo hono si’ekina ‘o e fanau´, ko e taimi ia ‘oku ngaahi kovi’i ai ‘a e ki’i leka´, hangë ko hono tã mo fakalavea’i.  Ko e pa’usi’i ‘o e longa’i fãnau´, ‘oku lava pë

ke pa’usi’i fakasino, pa’usi’i ‘o fakafou pe ‘i he lea´, ko e ongo mo hono fakalielia’i.

 

Pa’usi’i fakasino

Ko e pa’usi’i ko eni´, ‘oku ‘ikai ‘uhinga ia ki he ngaahi fakatu’utãmaki ‘oku hoko hangë ko e fakatu’utãmaki he hala pule’anga´, ko e tõ pe fasi e nima´ pe va’e´ ‘oku ‘ikai lau ia.

 Ko e ngaahi fakatamaki eni ‘oku hoko ki he sino´, tu’unga ‘i hano tã fakamamahi’i, tuki, haha, lulu, ‘aka, hoka pe tui’i ‘aki ha me’a masila,tutu ‘o e sino´,  pea mo e fakasisina ‘o ha konga pë sino ‘o e ki’i tamasi’i´ pe ki’i ta’ahine´.  ‘Oku ngaue’aki e fakamamahi ko eni´ ‘aki pe hono nima´, pe ko ha va’akau, leta pe ko ha fa’ahinga me’a pe ‘a ia ‘oku ne fakamamahi’i ai ‘a e sino ‘o e ki’i leka.

                                  

Ko e ngaahi lavea kotoa pe ‘oku ‘asi he ki’i leka´ hange ko hono tã ‘e ha tokotaha pe.

 Hang´ ko e ongomãtu’a´, tokotaha ‘oku nofo ai´, pe ko ha taha pë,  ‘oku ui leva ia kuo pa’usi’i ‘a e ki’i tamasi’i´ pe ko e ki’i ta’ahine´.  ‘I hono fakakãtoa´ ko e hã pë ha fa’ahinga founga fakamamahi te ke ala fakahoko ki ha longa’i fãnau, te nau mamahi mo ‘ikai fiemãlie ki ai, ko e pa’usi’i´ia.

 

Li’ekina

Ko e taha foki eni ‘o e pa’usi’i ‘o e longa’i fãnau´ ‘a hono li’aki mo ta’e tokanga’i kinautolu´ pe ko e le’a ‘e taha´, ko e longa’i fãnau ‘oku si’ekina ‘ikai si’i ‘oange ha tokanga mavahe mo’o kinautolu.  Ko e taimi eni ‘oku ‘ikai ‘oange ‘e he matu’a tauhi fãnau´ ‘a e tokanga fakaetauhi ki si’i longa’i fãnau´ ‘o makatu’unga ai ‘a e ‘ikai ke ma’u ‘a e ngaahi fiema’u vivili ki si’onau sino´ tapu mo kinautolu, hangë ko e me’akai, inu, vala ke mafana, feitu’u ke mãlõlõ lelei ki ai. 

‘Oku li’ekina ‘a si’etau longa’i fãnau´ ‘i he ngaahi tafa’aki kehekehe hange ko eni´ ;

  • Fakaesino :  ‘ikai ha me’akai, nofo’anga pea si’isi’i ‘a honau tokanga’i´ mo honau  tauhi´.
  • Mo’ui lelei :  ‘ikai ke si’i tokanga’i lelei ‘enau mo’ui lelei´ hangë ko e taimi ‘oku nau puke ai´.
  • Ako :  ‘Ikai lava ke ako’i lelei si’i longa’i fãnau´ mo fakaai si’enau fiema’u fakaako kotoa pë.
  • Ongo ‘o e ki’i leka :  ‘ikai ke te tokanga’i ‘a e fiema’u mo e ongo ‘o e ki’i leka´. 

Ko e ngaahi makatu’unga eni mo e ngaahi ‘uhinga ‘oku pehë ‘oku ‘ikai li’ekina ‘a e longa’i fãnau.

  • Taimi ‘e ni’ihi ko hotau ‘ulungaanga fakafonua´.
  • Tu’unga hono malu’i mo tokanga’i lelei ‘o e komiunitï.
  • Ko e honge ko ë ‘a e funga fonua´.  Ko e ngaahi me’a kotoa ko eni´ ko e ngaahi faka’ilonga ia ‘e fakautuutu ai ‘a e fiema’u vivili ‘a e fãmili´ pea mo ‘enau fiema’u tokoni´.

Ko ia ai, ‘i he taimi ko ia ‘oku ‘ikai ai ke malava ‘a e fatongia fakaetauhi ‘a e mãtu’a´ ki si’etau ngaahi longa’i fanau pea ‘oku ‘i ai leva ‘a e totonu ‘a e ki’i leka kuo ta’e tokanga’i pe li’ekina’i´  ke tokanga’i mo tauhi lelei ia ‘i ha ngaahi tokoni ofi.  Hangë ko ia ‘i he ngaahi feitu’u lahi ‘i mamani ‘oku ‘i ai pe ‘a e ngaahi lao kehe ia kuo teuteu’i ma’a e ngaahi matu’a tauhi fãnau ‘oku ‘ikai ke nau tokanga ki he mo’ui lelei ‘a e ki’i tamasi’i´ pe ki’i ta’ahine´ tu’unga pë ‘i he ngaahi tui fakalotu mo e tokãteline ‘oku nau ha’u mei ai´.

 

Pa’usi’i fakalielia

Ko e taimi eni ‘oku hanga ai ‘e he tokotaha faikovi´, pe ko e matu’a tauhi fãnau´ pë, pe ko ha tokotaha kehe pë ‘o ngaahi fakalielia’i ‘a e ki’i tamasi’i pe ki’i ta’ahine, hangë ko hono ngaahi ‘o e fakafefine mo e fakatangata ‘o e ki’i leka´, tohotoho, fakasõtoma, hia fakamala’ia mo e ngaahi alã me’a kotoa pë ‘oku ala fakamamahi’i fakalielia’i ‘a e ki’i leka´.

 

Ko e fakamamahi ko eni´ ‘oku lahilahi ‘ene hoko´ koe’uhi´ ko e fa’a ngaue’aki ‘e he tokotaha faikovi´ ‘a e fanga ki’i founga kãkã ke tohoaki’i ‘aki ‘a e ki’i leka´ hangë ko e lohiaki’i ‘aki ha fo’i lole, ko e ‘oange ha ki’i totongi fakafüfü ma’a e ki’i leka´, ‘o lava ai foki ‘a hono fakahoko ‘o e ngaahi tõ’onga fakalilifu fakalielia ko ia ki he ki’i tamasi’i´ pe ki’i ta’ahine´.

 

Pa’usi’i ‘o e ‘atamai mo e ongo ‘o e longa’i fãnau´.

Ko e fõtunga eni ‘o ha ‘ulungaanga ‘oku ne hanga ‘o ta’ofi pe tãpalasia ‘a e ongo ‘o e longa’i fãnau´ mo e tupu ‘enau mo’ui fakalakalaka´ mo e ongo fakaekita´.  Ko e ngaahi ‘ulungaanga eni ‘oku ne pa’usi’i ‘a e ongo ‘a e ki’i leka;

  • fakaanga
  • fakamanamana
  • fakatale’i
  • ta’e’ofa
  • ta’e poupou
  • ta’e fiekau fakataha

Ko e pa’usi’i ko en´i ‘oku lahilahi pe ke ‘asi fakataha mo e toenga ‘o e ngaahi pa’usi’i kehe´ koe’uhi´, hangë ko eni´, kapau ‘e fakamamahi’i ‘a e ki’i leka´ ‘o pa’usi’i hono sino´ tapu mo ia hangë ko e tã, la’u, tohotoho, kapekape’i, kotoa eni ‘oku ne ‘oange ki he ki’i leka ha ongo ‘oku faka’ofa mo li’ekina kiate ia.

 
Li’aki

Ko e taha pe eni ia ‘o e fa’ahinga ‘o e li’ekina ta’e tokanga’i ‘e he ngaahi matu’a tauhi fãnau ‘enau fãnau´.  Ka ko ‘ene ‘asi mai pe ‘a e fo’i lea ia ko eni ko e LI’AKI ‘oku hã mahino mai ia ko e ki’i leka´pe ko e longa’i fãnau´, ‘oku ‘ikai si’anau tauhi.  ‘Oku matu’aki ta’e ‘i ai ha’anau tauhi mo ha taha ke ne tokanga’i kinautolu.  Hangë ko eni;  ‘Oku ‘alu ‘a e matu’a ki ha feitu’u kae li’aki ‘osi mai kinautolu ‘o makatu’unga ai ‘a e fekuki ‘a e ki’i leka´ mo e faingata’a lahi mo e palopalema ‘o e mo’ui´.

 
Pa’usi’i hono ngaue’aki e faito’o konatapu´

Ko e taha pe eni ‘a hono pa’usi’i ‘o e longa’i fãnau´ ‘oku lahi lahi ke ‘asi mai he taimi ni koe’uhi´ ko e matu’a tauhi fãnau ‘e ni’ihi ‘oku lahi ke nau tokanga ange kinautolu ki hono ma’u ‘o e ngaahi faito’o konatapu´ kae ‘ikai ha tokanga ki si’enau longa’i fãnau ‘oku nau tauhi´.  ‘Oku toe kau pë foki e matu’a´ ia ki he tila mo fefakatau’aki fakapulipuli ko ia ‘o e faito’o konatapu´ kae ‘ikai ha taimi ki he fãnau´.  Kuo mole ai ‘a e ongo ‘ofa´ meiate kinautolu.   ‘Oku tupu ai heni ‘a e ongo’i ‘e he fãnau´ ‘oku nau si’ekina mo ta’e ‘i ai ha ongo’i  ‘ofa ‘iate kinautolu, pea ‘oku tau pehë ai ‘oku li’ekina ai ‘etau fãnau´ koe’uhi´ ko e ngaahi fakakaukau pë ‘a e matu’a kiate kinautolu pë mo ‘enau fiema’u fakaekinautolu´.